وەرگێڕانی : رەزا شوان
کچە نمایشکەری جلوبەرگی کەنەدی ( تایگەر) چەند مانگێک لەمەوەبەر، هات بۆ سوریا و، چووە رۆژئاوای کوردستان، بۆ ئەوەی لە ڕیزەکانی یەکێک لە کۆمەڵە کوردییەکاندا، کە سەر بە هێزەکانی پاراستنی گەلە و، بە کورتی بە (یـە پـە گـە) ناودەبرێت، وەکو شەڕڤانێک لە دژی رێکخراوی داعش شەڕبکات .
( تایگەر ) گەڕایەوە بۆ کەنەدای نیشتمانی، بۆ ئەوەی چی بە چاوی خۆی بینیبوو، بۆ خەڵکی وڵاتەکەی بگێڕێتەوە .. تایگەر ئەو هەستەی لا دروست بووە، کە حەزی بە یارمەتیدانی کوردە، لە رووبەڕووبوونەوەی داعشدا، بۆ ئەوەی بەرگری کردن لە شارستانییەتی مرۆڤایەتی .
هەروەکو رۆژنامەی ( دێلی تلـیگراڤ ) بە زمانی تایگەرەوە بڵاوی کردەوە، تایگەر دەڵێت : " گەلێ شتم بینی کە بە خەیاڵمدا نەهاتوون، هەندێ جار ناچار دەبووم کە لەسەر پەنجەکانی پێم بوەستم .. کیژۆڵەیەکی بچووکم بینی کە مینی چێنراو، پێیدا تەقییەوە ومرد .. هیچ هاوکارییەکی پزیشکی کوردەکان ناکرێت "
رۆژنامەکە لەسەر قسەکان دەڕوات و، نووسیویەتی کۆمەڵەی ( یەپەگە)ناوبانگێکی نێودەوڵەتی دەرکرد .. تا ئەمڕۆ بە دەیان گەنجانی رۆژئاوایی چوونەتە ریزەکانیانەوە، کە لە نێوانیاندا، هەندێ بەریتانی هەن . لە دوای ئەوەی کە شەڕڤانان لە شاری کۆبانی بەرەنگاری رێکخراوی داعش بوونەوەو .. دەریان پەڕاندن و، سەرکەوتنیان بەدەست هێنا.
رۆژنامەی دێلی تلیگراڤ، ئاماژەش،بە ناوی خەڵکیتر دەکات، کە لە وڵاتانی رۆژئاواوە هاتوون و، چوونەتە پاڵ شەڕڤانانی کورد، بۆ شەڕکردن لە دژی رێکخراوی داعشی تیرۆریست .. لەوانەش ( ئالان دنگان)کە سەربازێکی پێشووی تیپی سەربازی ئیڕلەندی بوو لە سوپای بەریتانیادا .. ( ماگر کیفۆرد ) کە گەنجێکە لە ( ئۆکسفۆرد ) ەوە هاتووە و، چۆتە ریزی هێزەکانی پاراستنی گەل .
(*) دەقی ئەم ئەم بابەتە، لە رۆژی سێ شەممە ( ٧/ ٧/ ٢٠١٥) بە زمانی عەرەبی لە ماڵپەڕی( کتابات) دا بڵاوکراوەتە .
7/7/2015
لەماوەی رابردوودا، لەباشووری کوردستان، بێجگە لەقەیرانی بەنزین، سووتانی فیول پەمپی ئۆتومبێل ئەو گرفتەبوو کە بەھۆی خراپی کوالێتی بەنزینەوە رووبەڕووی شۆفیران بوویەوە، بەڵام ئێستا بەشێک لەشۆفیران لەپاڵ گلەییەکانیاندا، دڵخۆشن بەوەی سەرمایەدارێک بەتۆمەتی ھێنانی بەنزینی خراپ رووبەڕووی یاسا کراوەتەوە.
بازرگانێک بەتۆمەتی ھێنانی نەفتا لە دەرەوەی ھەرێمی کوردستان و، ساخکردنەوەی لەبازاڕەکانی باشووری کوردستان بەمادەی بەنزین، دەستگیرکراوە ئێستا دۆسیەکەی لەدادگایە تاوەکو دادوەر بڕیاری کۆتایی لەسەر بدات.
سەرۆکی لیژنەی سامانە سرووشتیەکان، لەئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی، ئەوە دەخاتەڕوو :"یەکلایکردنەوەی دۆسێی ئەو سەرمایەدارەی رووبەڕووی دادگا کراوەتەوە، کۆتایی بەو کێشە نایەنێت کەشۆفیران بەھۆیەوە تووشی زیان بوونەوە"، چونکە پێیوایە:" لەپاڵ ھێنانی نەفتا لەدەرەوەی باشووری کوردستان کوالێتی بەنزینی ناوخۆش کاریگەری ھەبووە لەو کێشەیەدا".
ھەرچەند تاوەکو ئێستا دادگا بڕیاری یەکلایکەرەوەی دەرنەکردووە لەبارەی دۆسیەی بازرگانە تۆمەتبارەکە، بەڵام ئەو شۆفێرانەی بەھۆی خراپی کوالێتی بەنزینەوە ئوتومبێلەکانیان سووتا چاویان لەسەر دادگایە، مافی خۆیان بۆبگێڕێتەوە.
7/7/2015
بەپێی بڕیارێكی وەزارەتی ناوخۆی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لەمەودوا گەشتیارانی ئێرانی بۆیان هەیە لە ساڵێكدا تەنیا چوار جار بێنە هەرێمی كوردستان، بازرگانان و شارەزایانی گەشتیاریش ئەمە بە بڕیارێكی نەگونجاو دەزانن.
ئەو بڕیارەی وەزارەتی ناوخۆ دەگەڕێتەوە بۆ نزیكەی سێ مانگ لەمەوبەر، لەوكاتەوە لە هەندێك لە دەروازە سنوورییەكان جێبەجێ كراوە و لە هەندێكی دیكەش ماوەیەكە راگیراوە، بەڵام لە سەرەتای ئەم مانگەوە دیسان كاری پێدەكرێت و سەرجەم ئێرانیەكانیش دەگرێتەوە.
دەروازەی نێودەوڵەتیی باشماخ لە رۆژی 1/7/2015 بڕیارەكەی وەزارەتی ناوخۆ جێبەجێ دەكات.
ئەزوەر مەحموود، بەڕێوەبەری دەروازەی نێودەوڵەتیی باشماخ گوتی "ئەم بڕیارە پێشتر هەبووە و بۆ ماوەی دوو مانگ راگیرابوو، بەڵام لەمەودوا جێبەجێی دەكەین".
ئەزوەر ئاماژەی بە ناوەڕۆكی بڕیارەكە كرد و گوتی "بەپێی بڕیارەكە، گەشتیارانی ئێرانی بۆیان هەیە لە ساڵێكدا تەنیا چوار جار بێنە هەرێمی كوردستان، ئەوانەشی كە بۆ كاركردن دێن، دەبێ لەڕێی كۆمپانیاكان یان شوێنی كاركردنیانەوە مامەڵەی مانەوە بكەن".
سەبارەت بە هۆكاری دەركردنی ئەو بڕیارە، ئەزوەر مەحموود گوتی "زیاتر پەیوەندی بە هۆكاری ئەمنی و تەندروستی و ماددەی هۆشبەرەوە هەیە".
بەپێی ئاماری مەرزی نێودەوڵەتیی باشماخ، رۆژانە نزیكەی 600 تاوەكو 700 ئێرانی دێنە هەرێمی كوردستان و زیاتریشیان بە مەبەستی كاركردن دێن، ئەزوەر گوتی "ئەو بڕیارە بۆ مەسەلەی ئەمنی و تەندروستی باشە، بەڵام بۆ گەشتیاری پێویستە پێداچوونەوەی تێدا بكرێ".
هەر لە رۆژی دەرچوونی بڕیارەكەوە، مەرزی نێودەوڵەتیی حاجی ئۆمەران جێبەجێی كردووە، بەڵام ئەوانیش داوایان كردووە وەزارەتی ناوخۆ پێداچوونەوە بە هەندێك لە بڕگەكانی بڕیارەكەدا بكات.
مەسعود باتیلی، سەرپەرشتیاری دەروازەی حاجی ئۆمەران بە (رووداو)ی گوت "ئەو بڕیارە سەرجەم هاووڵاتیانی ئێرانی دەگرێتەوە. ئەوانەی بۆ كاركردن دێن و دەیانەوێ بمێننەوە، پێویستە مامەڵەی مانەوە بكەن".
باتیلی گوتیشی "داوامان لە وەزارەتی ناوخۆ كردووە پلەبەندی بكرێت بۆ میوانەكان، لەوانەش بازرگان و شۆفێرەكان، بۆیە ئێمە هەتا ئێستا لەسەر شۆفێرانی لۆری و پاس جێبەجێمان نەكردووە".
بەبۆچوونی باتیلی، هەرچەندە زۆربەی ئێرانیەكان بۆ كاركردن دێنە كوردستان، بەڵام بڕیارەكە كاریگەری نەرێنی لەسەر گەشتیاری دەبێت و گوتی "رەنگە كاریگەری بخاتە سەر بواری گەشتیاری و بازرگانی".
گەشتیاران بە پلەی یەكەم لە ناوەڕاست و باشووری عێراقەوە دێنە هەرێمی كوردستان، دواتریش كۆماری ئیسلامیی ئێران و وڵاتانی دیكە. بەرپرسانی بواری گەشتیاری دەڵێن ئەگەر بڕیارەكە لەلایەك بۆ بواری ئەمنی سوودی هەبێت، بەڵام بۆ لایەنی گەشتیاری خراپە، چونكە نابێت مەرجی "چەند جار" بۆ گەشتیار دابنرێت.
نادر روستی، گوتەبێژی دەستەی گشتیی گەشتوگوزار لە هەرێمی كوردستان بە (رووداو)ی راگەیاند، بەگشتی دیاریكردنی "چەند جار" بۆ گەشتیاران كارێكی باش نییە، بەڵكو دەبێت كاتەكان كراوە بن لە هاتن و مانەوەیان، بەڵام جۆری ڤیزاكان دەگۆڕێت.
گوتیشی "گەشتیارە ئێرانییەكان لە پلەبەندی دووەمدان بۆ هەرێمی كوردستان و بێگومان ئەو بڕیارە كاریگەریی دەبێت لەسەر هاتنی گەشتیارانی ئێرانی".
شەماڵ جەلال شارەزای بواری گەشتیاری پێیوایە دیاریكردنی ژمارەی جار رەنگە لەڕووی ئەمنییەوە هۆكاری خۆی هەبێت، بەڵام بۆ گەشتیاری كارێكی هەڵەیە "چونكە رەنگە هاووڵاتیانی ئێرانی حەز بكەن لە ساڵێكدا چەندینجار بێنە هەرێمی كوردستان و لە هەموو وڵاتێكیشدا هەتا ژمارەی گەشتیاران زۆرتر بن بۆ ئابووریی ئەو وڵاتە باشترە".
بڕیارەكەی وەزارەتی ناوخۆ بووەتە مایەی نیگەرانیی بازرگانە ئێرانییەكان و ئەو نیگەرانییەشیان گەیاندووەتە ژوورە بازرگانییەكانی هەرێمی كوردستان.
سیروان محەممەد، سەرۆكی ژووری بازرگانی و پیشەسازی لە سلێمانی بە (رووداو)ی راگەیاند، جموجوڵی بازرگانی لە نێوان شاری سلێمانی و ئێران زۆر فراوانە و ئەو بڕیارە بازرگانە ئێرانییەكانی نیگەران كردووە و رەوشی بازرگانی بەرەو خراپی دەڕوات، چونكە بۆ مانەوەی بازرگانەكان دەبێت مامەڵەی مانەوەی هەمیشەیی بكەن یاخود لە كرماشان و تاران ڤیزای عێراق وەربگرن".
7/7/2015
دوای زیاتر لە نیو سەدە لە سیاسەتكردن، جەلال تاڵەبانی، سكرتێری گشتیی یەكێتی نیشتمانی كوردستان فریای نووسینەوەی یاداشتەكانی نەكەوت، بەڵام ئەندامێكی سەركردایەتی حیزبەكەی ئاشكرای دەكات كە هەڤپەیڤینێكی بڵاونەكراوەی هەیە لە شێوەی یاداشتە و بە كتێب بڵاودەكرێتەوە.
جەلال تاڵەبانی، سەرۆك كۆماری پێشووی عێراق و سكرتێری گشتیی یەكێتی لە رۆژی 17/12/2012 لە بەغدا بەهۆی جەڵتەی مێشكەوە باری تەندروستیی تێكچوو، دواتر رەوانەی نەخۆشخانەیەكی ئەڵمانیا كرا و دوای وەرگرتنی چارەسەری پزیشكی، رۆژی 19/7/2014، گەڕایەوە سلێمانی.
تاڵەبانی لە ماوەی زیاتر لە نیو سەدەی رابردوودا ناوێكی دیاری نێو بزووتنەوەی رزگاریخوازیی كورد بووە، دوای 2 ساڵ لە دامەزراندنی پارتی، تاڵەبانی دەبێتە ئەندامی ئەو حیزبە و لە ئەندامێكی ئاساییەوە تاوەكو ئاستی مەكتەبی سیاسی دەڕوات، بەڵام دواتر لە پارتی جیادەبێتەوە و حیزبێك دامەزرێنێ كە بە بەردەوامی ركابەری پارتی بووە.
فەرید ئەسەسەرد، ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بە (رووداو)ی راگەیاند "بڕیاربوو دوای تەواوبوونی خولی دووەمی سەرۆكایەتی كۆمار، مام جەلال بگەڕێتەوە سلێمانی و یاداشتەكانی بنووسێتەوە، بەڵام بەداخەوە ئەو نەخۆشییە رێگەی پێنەدا".
یاداشتی رۆژانەی هەبووە
ئەوەی تاوەكو ئێستا بە یاداشتەكانی تاڵەبانی دادەنرێ، ئەو هەڤپەیڤینانەیە كە تاڵەبانی كردوونی، یان ئەو یادەوەریانەن كە تاڵەبانی لە یادی دامەزراندنی حیزبی بەبیری هێناونەتەوە.
فەرید ئەسەسەرد دەڵێ "مام جەلال دەفتەری یاداشتی رۆژانەی هەبوو كە هەموو سەردان و دیدارەكانی خۆی تێدا نووسیوەتەوە، ئەم دەفتەرانەش لە لای خێزانەكەیەتی، بەڵام ئەم دەفتەرانە زیاتر یارمەتی نووسەری یاداشتەكە دەدات بۆ بەبیرهێنانەوە و نووسینی كات و شوێنی رووداوەكان، نەك كەسێكی دیكە یاداشتەكانی بنووسێتەوە".
فەخری كەریم، گەورە راوێژكاری پێشووی سەرۆك كۆماری عێراق و دۆستی نزیكی مام جەلال دەڵێت ئاگاداری ئەوە نییە كە مام جەلال یاداشتەكانی نووسیبێتەوە، بەڵام دەڵێت "گرنگە مێژووی سیاسیی كەسایەتییەكان بنووسرێتەوە یاخود خۆیان یاداشتیان بكەن".
هەڤپەیڤینێكی بڵاونەكراوەی تاڵەبانی
فەرید ئەسەسەرد سەبارەت بە یاداشتەكانی تاڵەبانی زانیاری نوێ ئاشكرا دەكات و دەڵێ "یاداشتەكانی مام جەلال بەشێوەی هەڤپەیڤین بە دەنگ و رەنگ تۆماركراوە و بەشێوەی پرسیار و وەڵام یاداشتەكانی خۆی باسكردووە. بەتایبەتی یەكێكیان هەڤپەیڤینێكی دوور و درێژە كە لەسەر كاسێت تۆماركراوە، باسی سەردەمی منداڵیی خۆی تاوەكو ساڵی 2000 دەكات".
ئەسەسەرد كە خۆی یاداشتەكانی خوێندووەتەوە و ئامادە نەبوو ناوی ئەو كەسە ئاشكرا بكات كە هەڤپەیڤینەكەی لەگەڵ تاڵەبانی كردووە، گوتی "هەموو یاداشتەكانم خوێندووەتەوە و شتی مێژوویی گرنگی زۆر تێدایە، یاداشتەكە كتێبێكی قەبارە گەورەی لێدەردەچێت و دەبێتە سەرچاوەیەكی باش بۆ مێژووی نوێی كورد".
"مام جەلال هەندێك نووسینی هەبووە"
د.مەحموود عوسمان، سیاسەتمەداری ناسراوی كورد كە یەكێك بووە لە ئەندامە دیارەكانی مەكتەبی سیاسی پارتی لەسەردەمی شۆڕشی ئەیلول، جگە لە كاری سیاسی وەكو پزیشك و وەرگێڕی نزیكی مەلا مستەفا سەبارەت بە یاداشتەكانی تاڵەبانی بە (رووداو)ی گوت "بەداخەوە مام جەلال بەهۆی نەخۆشكەوتنیەوە نەیتوانی یاداشتەكانی بنووسێتەوە، بەس ئەوەی من بیزانم ئەو چەند دەستنوووس و شتی هەیە كە رەنگە لەلای بنەماڵەكەی بێت".
د.مەحموود بەپێویستی دەزانێت سیاسەتمەداران یاداشتەكانیان بنووسنەوە و گوتی "ئێمە بە حوكمی كاری سیاسیمان بووینەتە موڵكی گشتی، زۆربەی ئەو كارانەی كردوومانە لە رابردوودا لە پێناوی میللەكەتەكەمان بووە و حەقە یاداشتەكانی خۆمان بنووسینەوە بۆ نەوەی داهاتوو". سەبارەت بە یاداشتەكانی خۆشی گوتی "نەمنووسیوەتەوە، ئینشائەڵڵا دەست بە نووسینەوەی دەكەم".
دوو كتێبی چاپكراوی تاڵەبانی ونن
فەرید ئەسەسەرد كە بە نووسەرێكی دیاری نێو ئەو حیزبە دەناسرێت، دەڵێ "مام جەلال پێشتر دوو كتێبی نووسیون كە یەكێكیان لەسەر كوردایەتییە، ئەوی دیكەیان لەسەر پەروەردەكردنی كادیری حیزبە، بەڵام هەردوو كتێبەكە ونن، مەگەر كەسێك بە دانسقە لەلای مابێت. كتێبێكی دیكەشی بە ناوی (كردستان والحركە القومیە الكردیە) بە زمانی عەرەبی نووسیوە كە دوای رێككەوتننامەی 11ی ئازار دووبارە لە لوبنان چاپی كردەوە، بەڵام هەندێك دەستكاری كردووە، چونكە مێژووی ئەم كتێبە بۆ سەردەمی ململانێی جەلالی و مەلایی دەگەڕێتەوە".
تاڵەبانی كێیە؟
مام جەلال كوڕی شێخ حیسامەدین كوڕی شێخ نوری كوڕی شێخ غەفووری تاڵەبانییە. هاوینی ساڵی 1933 لە گوندی كەلكانی قەدپاڵی چیای كۆسرەت لەدایك بووە.
یەكەمین دەركەوتنی توانا و لێهاتوویی تاڵەبانی لە تەمەنی 12 ساڵی بووە كاتێك لە ساڵی 1945 ئاهەنگێكی میللی لە كۆیە بۆ نەورۆز سازكرا، تاڵەبانی بەشداری تێدا كرد و وتارێكی خوێندەوە و بووە مایەی سەرسوڕمانی مامۆستا و بەشداربووان. لەساڵی 1948 بووەتە ئەندامی پارتی و لە كۆنگرەی دووەمی ئەو حیزبە لەساڵی 1951 بە ئەندامی لیژنەی ناوەندی هەڵبژێردراوە.
لە شوباتی 1953 سەرپەشتی هەردوو كۆنگرەی یەكێتی قوتابیان و لاوانی دیموكراتی كوردستانی كردووە و بە سكرتێری ئەو رێكخراوە هەڵبژێردراوە. جگە لە فەرماندەیی هێزی پێشمەرگە لە چەمی رەزان لە سەروەختی شۆڕشی ئەیلول، تاڵەبانی سەرۆكی ئەو لیژنە كوردییەش بووە كە ساڵی 1963 چووەتە بەغدا بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ بەرپرسانی ئەوكاتی عێراق.
لە 1ی حوزەیرانی 1975 لە دیمەشق یەكێتی نیشتمانی راگەیاند و وەكو كەسێكی تەوافوقی لە نێوان سێ باڵەكەی یەكێتی بە سكرتێری ئەو حیزبە هەڵبژێردرا. لە 6 نیسانی 2005، مام جەلال 227 دەنگی لە كۆی 248 دەنگی ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانی عێراقی بەدەستهێنا و بە یەكەمین سەرۆكی هەڵبژێردراوی عێراق دەستنیشان كرا. لە 11/11/2010 دووبارە بە سەرۆك كۆماری عێراق هەڵبژێردرایەوە.
6/7/2015
ئەندامێکی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان دەڵێت "هەموو پارتە سیاسییەکان لەسەر ئەوە کۆکن کە كێشەكان بە سازانی نیشتمانی و گفتوگۆ چارەسەربکرێن".
ئەحمەد کانی، ئەندامی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند" تائێستا هیج خاڵێک باسنەکراوە کە مایەی ناکۆکی بووبێت، بەڵام لە دوای 23ی حوزەیران سازان کەلێنی تێکەوت".
سەبارەت بە مانەوەی بارزانی لە پۆستی سەرۆکی هەرێمی کوردستان، ئەحمەد کانی گوتی "بارودۆخی هەرێمی کوردستان، شەڕی داعش و قەیرانی دارایی وا فەرزدەکەن کە ولایەتی سەرۆک بارزانی نەک درێژبکرێتەوە، بەڵکو لەگەڵ خولی ئەمجارەی پەرلەمان کۆتایی پێبێت".
ئەندامەکەی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان گوتیشی " ئەوەی ئێستا روودەدات وەکو فشارێک تێیدەگەین بۆسەر پارتی دیموکراتی کوردستان، ئێستاش کاتی ئەو فشارە نییە و هەموو مەلەفەکانیش لای پارتی دیموکراتی کوردستان نین و لایەنەکانی دیکەش بەشدارن تێیدا ".
6/7/2015
وەزیری كار و کاروباری کۆمەڵایەتی لەگەڵ سەركونسوڵگەری ئێران یاداشتنامەی ئاڵوگۆڕكردنی گیراوانی هەردوولایان واژۆكرد.
رۆژی دووشەممە 6/7/25015 لە دیوانی وەزارەتی كارو كاروباری كۆمەڵایەتی حكومەتی هەرێمی كوردستان، یاداشتنامەی ئاڵوگۆڕكردنی گیراوانی باشووری کوردستان و كۆماری ئیسلامی ئێران، لەنێوان وەزارەتی كارو كاروباری كۆمەڵایەتی حكومەتی هەرێمی كوردستان و كۆماری ئیسلامی ئێران واژۆكرا.
محەمەد هاودیانی، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی لەبارەی یاداشتنامەکە لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا رایگەیاند" بەپێی ئەم یاداشتنامەیە لەماوەی دیاریكراودا ئەو زیندانییانەی لە چاكسازییەكانی هەرێمی كوردستانن و دۆسیەكانیان هیچ لێكۆڵینەوەیەكی دیکەی لەسەر نییە، دەگوازینەوە بۆ وڵاتی ئێران". گوتیشی " ئەو سزادراوانە بە ئارەزووی خۆیان داواكاریان پێشكەش بە وەزارەتی كارو كاروباری كۆمەڵایەتی کردووە تاوەکو بگوازرێنەوە بۆ وڵاتی ئێران و ماوەی سزاكەیان لەوێ تەواو بكەن".
هاودیانی ئاشكراشیكرد " 86 سزادراو کە 4یان ئافرەتن و سزادراوێکیش تەمەنی لە خوار (18) ساڵییەوەیە، داوایان پێشكەشكردووە بۆئەوەی لەسەر رەزامەندی خۆیان بنێردرێنەوە بۆ وڵاتی ئێران".
لەبارەی سزادراوەکانی هەرێمی کوردستانیش کە لە وڵاتی ئێرانن، وەزیری کارو کاروباری کۆمەڵایەتی گوتی " بەپێی یاداشتنامەكە هەر سزادراوێك لە وڵاتی ئێران بێت و خەڵكی باشووری كوردستان بێت، ئێمە دەتوانین داوای بكەین و بیگەڕێنینەوە، وڵاتی ئێرانیش لاریان نییە لەسەری. تائێستاش تەنها ناوی (6) كەس بە دەستی ئێمە گەیشتووە كە لە وڵاتی ئێران سزادراون و داواش لە هاونیشتمانیان دەكەین هەر كەسێكیان لە ئێران سزادراوە و دەیانەوێت ماوەی سزاکەی لە باشووری كوردستان كۆتایی پێبێت، ئاگادارمان بكەنەوە".
مورتەزا حوسێنی، سەركونسوڵگەری گشتیی كۆماری ئیسلامیی ئێران لە هەرێمی كورستان وێڕای دەربڕینی خۆشحاڵی خۆی و وڵاتەكەی لەسەر واژووكردنی ئەو یاداشتنامەیە رایگەیاند "واژۆکردنی ئەم یاداشتنامەیە بۆ خزمەتی خانەوادەكانیانە، تاوەکو بتوانن بە ئاسانی سەردانی كەس و كارەكانیان بكەن".
حوسێنی لە لێدوانێکدا بە (تۆڕی میدیایی رووداو)ی راگەیاند "پێشتریش لە ساڵی 2014 هاوشێوەی ئەم یاداشتنامە یاداشتنامەیەکی دیکەمان لەگەڵ حکومەتی عێراق واژۆ کردووە و، چەند سزادراوێکیشمان ئاڵوگۆڕکردوون".
بەپێی دوایین ئاماری وەزارەتی کارو کاروباری کۆمەڵایەتی (159) سزادراوی ئێرانی لە چاكسازییەكانی هەرێمی كوردستان هەن و لەو ژمارەیەش (86) سزادراو داوایان پێشكەشكردووە بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە وڵاتی ئێران.
6/7/2015
ژمارەیەک هاووڵاتی تورکیا خۆپێشاندانێکیان لە ئیستەنبوڵ ئەنجام دا و هێرشیانکردە سەر گەشتیارانی کۆریای باشوور.
ئەو خۆپێشاندەرانە، کە لە تورکە نەتەوەپەرستەکانی تورکیا و دوورخراوەکانی ئۆیگوری چین بوون، بە هوتافی ”الله اکبر“ـەوە هێرشیانکردە سەر کۆمەڵێک گەشتیاری کۆریای باشوور لە دەرەوەی کۆشکی تۆپکای لەسەر کەناراوەکانی بۆسفۆر، کە بەردەوام هەزاران گەشتیاری لێیە.
خۆپێشاندەران پێیانوابوو ئەم گەشتیارانە خەڵکی چینن، بۆیە هێرشیانکردە سەریان، وەک تۆڵەکردنەوەیەک بۆ هاووڵاتییانی ناوچەی ئۆیگور لە چین، کە تورکن و ”لەلایەن دەسەڵاتدارانی چین دەچەوسێندرێنەوە“.
لە گرتەیەکی ڤیدیۆییدا، کە ئاژانسی دۆغانی تورکی بڵاویکردووەتەوە، گەشتیارێک هاواردەکات و دەڵێت، ”چینی نیم، من کۆریاییم“.
سێشەممەی رابردوو، 173 هاووڵاتی ئۆیگۆری لە ایلاندەوە گەیشتنە تورکیا، دوای ”هەڵاتن“یان لە ژێر دەسەڵاتی چین.
5/7/2015
“عەباس عێراقچی” ئەندامی باڵای تیمی دانوستانكاری حكوومەتی ئێران بۆ پرسی ناوكی، دەڵێت “لە ئەگەری گەیشتن بە رێككەوتن هەمان رۆژ هەموو گەماروە ئابوورییەكانی یەكێتیی ئەورووپا، ئەمەریكا و ئەنجومەنی ئاسایش لەسەر ئێران هەڵدەگیرێن.”
بەپێی راپۆرتی تۆڕی میدیایی بی بی سی عەباس عێراقچی كەلە هەموو خولەكانی دانوستاندا بەشدار بووە، رایگەیاندووە “هیچكات لە رەوتی دانوستانەكاندا هێندەی ئێستە پێشكەوتنمان بەدەست نەهێناوە.”
عێراقچی باسی لەوەش كردووە هەرچەند هەتا ئێستەش هەندێ پرسی چارەسەر نەكراو ماون، بەڵام دەبێ سەرەتا بگەینە رێكار و رێوشوێنێك كە پێش رێككەوتن هەموو شتێك یەكلا ببێتەوە و ئامانجمان لابردنی گەمارۆكانە.”
ئەو بەرپرسی باڵایەی ئێران جێبەجێ كردنی هاوكاتی بەڵێنییەكانی ئێران و ویست و داخوازەكانی تاران بۆ هەڵوشانەوەی گەماروە نێودەوڵەتییەكان كردووە و بە “گرفتی تایبەتی تەكنیكی” وەسفی كردوون.
پێشتر بڕیار بوو لە ئەگەری گەیشتن بە رێككەوتنی كۆتایی، لابردنی گەمارۆكانی سەر ئێران ببەسترێتەوە بە راپۆرتی پشكێنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ناوكی لە ناوەندە ئەتۆمییەكانی ئێرانەوە كە ئاخۆ ئێران چەندە بەڵێنییەكانی رەچاو كردووە.
بە گوتەی عێراقچی هەتا ئێستە لەم بارەوە نەگەیشتوونەتە هیچ رێككەوتنێك.
چەند رۆژ لەمەوبەر یۆكیا ئامانۆ سەرۆكی رێكخراوی نێودەوڵەتیی وزەی ناوكی سەردانی ئێرانی كرد و لەگەڵ “عەلی شەمخانی” سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای ئەمنیەتی میللیی ئێران و حەسەن رۆحانی سەركۆماری ئێران لەبارەی پرسی ناوكی كۆبووەوە.
هاوكات عێراقچی ئەوشی ئاشكرا كردووە هەتا پرسی ناوكی و مەرجەكانی لەلایەن كۆنگرێسی ئەمەریكا و پەرلەمانی ئێرانەوە پەسەند نەكرێن، رێككەوتنی كۆتایی سەرناگرێت.
ئەمە لە كاتێك دایە كە هەواڵدەریی ئاسەوشەیتێدپرێس لەزاری دیپلۆمات و تیمە كارناسەكانی ئێران و ئەمەریكاوە بڵاوی كردووەتەوە كە ئێران و وڵاتانی كۆمەڵەی پێنج كۆ یەك لەسەر رەشنووسی رێككەوتنی كۆتایی پێكهاتوون كە تێیدا خشتەی زەمەنیی لابردنی گەمارووە نێودەوڵەتییەكانی سەر ئێران و لە بەرانبەر بەرتەسك كردنەوەی چالاكییە ئەتۆمییەكانی ئێران دەشتنیشان كراوە.
نوێنەرانی ئێران و وڵاتانی پێنج كۆ یەك بڕیارە هەتا رۆژی سێشەممە 7 ـ 7 ـ 2015 درێژە بە دانوستانەكان بۆ چارەسەرەیی پرسی ناوكیی ئێران بدەن.
لە ئەگەری گەیشتن بە رێككەوتنی كۆتایی، بەرنامەی ناوكیی ئێران بۆ دەورەیەكی زەمەنیی درێژخایەن بەربەست دەكرێتەوە و لە بەرانبەریشدا گەمارووە نێودەوڵەتییەكانی سەر ئێران هەڵدەگیرێن.
لەشاری شنۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوەبەریی بانکێک لەلایەن چەند کەسێکەوە بە بارمتە دەگیرێت و لە بەرانبەر ئازادکردنیدا داوای پارەیەکی خەیاڵیان کردووە.
بەپێی هەواڵی هەواڵدەرییەکان، چەند ڕۆژ لەمەوبەر بەڕێوەبەریی بانکی “میللی”ی شاری شنۆ بە ناوی ئەحمەد مەجیدی لەکاتی چوون بۆ سەر کارەکەی لەلایەن چەند کەسێکەوە دەفڕێندرێت.
ئەو بەڕێوەبەری بانکە لەگەڵ بنەماڵەکەی پەیوەندی دەگرێت و پێیان دەڵێ کە بڕە پارەیەک بە مەبەستی ئازاد کردنم ئامادە بکەن.
پاش چەند رۆژ لەو بارمتە گرتنە شوێنی ئەو کەسانە لە نێوان شاری شنۆ و نەغەدە لە جێگایەک بەناوی “تەپۆڵکەی سینا” ئاشکرا دەبێت و تێکهەڵچوون لە نیوان ڕفێەرنەکان و پۆلیسدا دێتە ئاراوە.
هەواڵەکان باس لەوە دەکەن کە لە ئەنجامی ئەو تێکهەڵچوونەدا یەکێک لە بارمتەگرەکان دەکووژرێ و بەڕێوەبەری بانکەکەش ئازاد دەکرێت.
لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان هاووڵاتیان بەهۆی نەبوونی و بێ دەرەتانی ڕوویان لە هیندێ دیاردە کردووە و ماوەیەک لەمەوبەریش لە شاری مەهاباد و سەقز بەچەک هێرش کرابووە سەر چەند بانکێک و پارە لە بانکەکان دزرابوو.
4/7/2015
بەهۆی تەقینەوەیەک لە بیری ژمارە 24ی “نەفت شەهر”ی پارێزگای کرماشان ئاگر لەو کێڵگە نەوتییە بەربووە خەساێکی زۆری بەرکەتووە.
بەثیی راپۆرتی ماڵپەڕی مافنیوز، دوێنێ هەینی لە کاتێکدا کرێکاران لەسەر یەکێک لە بیرە نەوتییەکانی کێڵگەی نەوتیی “نەفت شەهر”ی کرماسان سەرقاڵی هەڵکۆڵین بوون، تەقینەوەیک رووی داوە و بەو هۆیەوە ئاگری گرتووە.
هەرچەن توانرا ئەو ئاگرە کۆنترۆك بکرێت، بەڵام سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن بەهۆی رەچاونەکردنی ستانداردە ئیمەنییەکان و نەبوونی کەرەسەتی مۆدێڕنی ئاگرکوژێنەوە ئەگەری ئاگرکەتنەوەی دووبارە زۆرە.
هەتا ئێستە سەرچاوە فەرمییە حکوومەتییەکان لە بڵاوکردنەوەی هەوالەکە خۆیان بواردووە.
بیری ژمارە 24ی کێڵگەی نەوتیی نەفت شەهر 28 – 5 -2010 بەهۆی ئاگر گرتنی گازەوە سووتا و پاش 38 رۆژ ئینجا توانرا ئەو ئاگرە کۆنترۆڵ بکرێت.
لەو رووداوەدا 4 کرێکار لە ئاگردا سووتان و 12 کەسی دیکەش بریندار بوون، هەروەها 342 هەزار بەرمیل نەوتی خاو سووتا.
بەپێی ئامارەکان رۆژانە لەو بیرە نەوتییە 8 هەتا 9 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەم دەهێنرێت.
کێڵگەی نەوتیی “نەفت شەهر” لە 100 کیلۆمەتریی باکووری رۆژئاوای ئیلام و 225 ولە 225 کیلۆمەتریی باشووری رۆژئاوای کەماشان و لە 60 کیلۆمەتریی شاری قەسر شیرین هەڵکەوتووە.
ئەو مەیدانە نەوتییە ساڵی 1923 دۆزراوەتەوە.
4/7/2015
راوێژکاری ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، کە بە سەربەخۆیی کوردستان و کڕینی چەک بۆ پێشمەرگە، رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) تێکدەشکێت.
مەسرور بارزانی، راوێژکاری ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەڕی ئەلمۆنیتۆر رایگەیاندووە، کە ”پڕۆژەی عێراقێکی یەکگرتوو پڕۆژەیەکی کارا نییە و کاتی ئەوە هاتووە جیهان بزانێت کە سیستەمێکی شکستخواردوو پێویستیی بە پێداچوونەوە هەیە“.
مەسرور بارزانی پێیوایە دووبارەکردنەوەی هەمان هەڵە و بڕواپێکردن بەوەی ئەنجامێکی دیکەت دەداتێ، هەڵەیە، وەک ئاماژەیەک بۆ داڕشتنەوە و هەوڵدان بۆ یەکگرتوویی خاکی عێراق.
مەسرور بارزانی ئاماژە بە دابەشبوونی عێراق بۆ سێ ناوچە دەکات، کە ناوچەیەکی لەلایەن داعشەوە بەڕێوەدەبرێت، بەڵام وەک ئەو ئاماژەی بۆدەکات، کورد ”داعشی وەک هاوسنوور قبووڵ نییە و دەبێت تێکبشکێندرێت“.
راوێژکاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان هەروەها رایگەیاندووە، کە ”چاوەڕوانیی زیاترمان لە تورکیا هەبوو“ و پێیوایە بەهۆی ئەوەی تورکیا ئەندامی پەیمانی باکووری ئەتڵەسی (ناتۆ) و ئەندامی هاوپەیمانیی دژی داعشە، ”دەبێ کاری زیاتر بکات بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش“.
بارزانی ئاماژە بۆ کاردانەوەی تورکیا لە ئەگەری درووستبوونی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان دەکات و پێیوایە ئەم وڵاتە ”دەبێ زیاتر لە بوونی داعش بترسێت“، نەوەک دەوڵەتی کوردستان.
مەسرور بارزانی لەبارەی بوونی پەکەکە لە قەندیل و پڕۆسەی ئاشتی پڕۆسەی ئاشتی لە باکووری کوردستان و تورکیا ”دەبێ پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) قەندیل چۆڵبکات“ بۆ ئەوەی پڕۆسەکە سەربگرێت.
راوێژکاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان باس لەوەدەکات، کە هەرێمی کوردستان لە شەڕی داعشدا تا ئێستا ”1280 شەهید و نزیکەی 7 هەزار برینداری هەیە“.
لەبارەی کۆتاییهێنان بە داعش، بارزانی پێیوایە کوردستانی سەربەخۆ، حکوومەتی کوردی دەستواڵاتر دەکات بۆ کڕینی چەکی پێویست و بەرنگاربوونەوە و نەهێشتنی گرووپی داعش.
4/7/2015
وەزیری دەرەوەی رووسیا پەیامێک بۆ ئۆپۆزیسیۆنی چەکداریی سووریا و هێزەکانی یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) لە رۆژئاوای کوردستان دەنێرێت.
سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی رووسیا لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانییدا رایگەیاند، کە ڤلادیمێر پۆتینی سەرۆکی رووسیا، ”پەیامێکی بۆ وڵاتانی ناوچەکە، ئۆپۆزیسیۆن و سوپای سوریا و یەپەگە ناردووە“ و تێیدا داوایان لێدەکات، بەیەکەوە دژی چەکدارانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) بجەنگن.
سێرگی لاڤرۆڤ ئاماژەی بەوەشکرد، کە دەتوانرێ یەکلاییکردنەوەی ناکۆکییەکانی لەیەنە ناوخۆییەکان و وڵاتان دوابخرێ تاوەکو ئەو کاتەی مەترسیی تیرۆر نامێنێت.
4/7/2015
له گهڵ جێگیر بوونی پێشمهرگهكانی دیموكرات له ناوچه سنوورییەكانی رۆژهەڵات و باشووری کوردستان، ئێرانیش هیزێكی زۆری بهرهو ههمان ئهو ناوچه سنووریانه جوڵاندوە كه ئێستا دوو لایهنهكهی دیموكراتی لێیە.
بهرپرسانی دیموكرات دەڵێن": جوڵه پێكردنی ئێران به هێزهكانیان كاریگهری له سهر جموجۆڵ و چالاكییهكانی ئهوان نابێت و بهڵكو باشتر دهبن له سهر ئهو ئامانجانهی ئهوان لهو قۆناخهدا له رۆژهەڵاتی كوردستان ههیانه".
لهگهڵ جێگیر بوونی پیشمهرگهكانی دیموکرات له ناوچه سنوورییهكانی باشوورو رۆژههڵاتی كوردستان، حكومهتی ئێران جوڵهی به هێزهكانی كرد به رهو ناوچه سنوورییهكانی پیرانشارو شنۆ، بهرپرسانی دیموكراتیش دهڵێن:" ئهو هێزهی ئێران له شارهكانی قوم، كاشان، یهزدو كرمان به جۆرهها چهكی قورس هینراوون و ئیستا سهرقاڵی لێدانی خهندهق و جێگیر كردنیانن له بهرزاییهكانی سنوور".
خالید وهنهوشه ئهندامی كۆمیتهی ناوهندی حدك بە(تۆڕی میدیایی رووداو)ی راگەیاند:" ئێران ماوهی ههفتهیهكه به جۆرهها چهك و پاسدار كه له قوم، كاشان، كرمان و یهزد هێنراوون گهیشتونهته سنوورهكانی پیرانشارو شنۆ، ئیستا له زۆربەی ئهو شوێنانه سهرقاڵی لێدانی خهندهق و تهلبهندكرن و دروستكردنی پایهگایه له بهرزاییهكانی سنوور".
خالید وەنەوشە دەڵێت:" ئهو هیزه زۆرو زهوهندی هێناویهتی نیگهرانی زیاتری بۆ هاونیشتمانیانی رۆژههڵات و باشوور دروستكردووه چونكه ئهوان دهڵێن بەوهۆیهوه پێشمهرگهكانی دیموكرات رووبەڕووی زیان دهبنهوه، بەڵام شۆڕشهو پێویستی به رشتنی خوێن ههیه".
دوای كشانهوهی هێزهكانی پارتی كرێكارانی كوردستان پهكهكه له بهشێكی ناوچه سنوورییهكانی نێوان رۆژههڵات و باشووری كوردستان، ئێستا له شوێنی ئهوان پێشمهرگهكانی دیموكرات جێگیر بوونهو به تهنیا سێ كیلۆمهتر له پایهگاكانی ئێرانهوه دوورن، بهڵام بهرپرسانی دیموكرات رهتیدهكهنهوه كه جوڵاندنی هێز له لایهن ئێرانهوه كارو چالاكییهكانی ئهوان پهكبخات.
كاوه بههرامی ئهندامی كۆمیتهی ناوهندی حدكا بە(تۆڕی میدیایی رووداو)ی راگەیاند:" ئێمه بهر لهوهی بێینه ئهو ناوچه سنووریانه دهمانزانی كه ئێرانیش بهرهو سنوورهكان جوڵه به هێزهكانی دهكات، بهڵام ئهو جوڵه پێكردنهی ئهوان ئێمه رشتر دهكات له سهر رۆیشتن و بهردهوام بوونمان بهرهو ئهو ئامانجانهی لهو قۆناخهدا ههمانه، ئیمه ئهو كارو كردهوانهی بۆی هاتووین ناوهستێنین و توانای ئهوهشمان ههیه كه پشت به شاخهكانهوه رووبهڕووی ههر ئهگهرێكی سهربازی ئێران ببینهوه".
له ههردوو دیوی سنوورهكانی رۆژههڵات و باشووری كوردستان، لهو وهرزهی ساڵدا به سهدان ماڵه كۆچهرو مهڕدار لهو ناوچه كویستانیانهن، بۆیه له ئهگهری ههر پشێوییهکدا، هاونیشتمانییەكی زۆر له كارو كاسبی دهبێت.
4/7/2015
سەردان و گفتوگۆی لایەنەکان بۆ گەیشتن بە رێککەوتن و سازان بەردەوامە. یەکێتی پێیوایە ئەوەی پێویست بووە لەو بارەوە کردوویەتی و ئێستا تۆپەکە لە گۆڕەپانی پارتیدایە.
ئێستا دوو ئاراستە لەبەردەم لایەنەکاندایە. ئاراستەی یەکەم سازانە لەسەرپرسی سەرۆکایەتی لەڕێگەی پەرلەمانەوە، کە لەلایەن یەکێتی، گۆڕان، یەکگرتوو و کۆمەڵەوە پێشنیازکراوە. لەو ئاراستەیەدا سیستەمە نیمچە سەرۆکایەتیی- نیمچە پارلەمانییەکەی هەرێمی کوردستان بۆ سیستەمی پەرلەمانی دەگۆڕدریت. ئاراستەی دووەم چارەسەری پرسی سەرۆکایەتییە لەڕێگەی سازانی نیشتمانی تا ئەوکاتەی دەستوور سیستەمی سیاسی وڵات دەستنیشان دەکات.
بهپێى زانیارییهكانى تۆڕى میدیایى رووداو، یهكێتى لهگهڵ ئهوهدایه لهرێگهى ههموار كردنهوهى یاساى سهرۆكایهتى، ویلایەتی مەسعود بارزانی لەگەڵ هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەرلەمانی کوردستان کۆتایی پێبێت. پێشنیازێک کە مەرجدارە. یەکێتی دەیەوێت دەسەڵاتەکانی سەرۆک کەمبکرێتەوە و لە بەرامبەر ئەو پێشنیازە پارتی پۆستێکی باڵای پێبدات.
4/7/2015
ویلایهتی”سینا”ی سهربه ڕێكخراوی تیرۆریستی داعش، لهپهخشنامهیهكدا لێپرسراوێتی خۆی له بۆردوومان كردنی باشوری ئیسرائیل ڕاگهیان. ههروهها ههڕهشهی ئهوهیشی كرد كه هاوینهههواری”شهرهمولشهیخ”ی میسریش بۆردوومان دهكات.
لهپهخشنامهیهكدا كه لهتۆڕی “تویتهر” بڵاوی كردهوه، داعشهكانی سینا دهڵێن: ” بهیارمهتی خودا توانیمان كۆمهڵگه ئیسرائیلییهكانی باشور،بهسێ موشهكی گراد بۆردوومان بكهین. ئهوهش لهبهر تاوانه چهند بارهكانی جولهكه بووه، ههروهها لهوهڵامی هاوكاری ئهوان بووه بۆ لهدین ههڵگهڕاوهكان له غهزوهكهی شێخ ئهبو سوههیبی ئهنساریدا”.
“غهزوهی شێخ ئهبو سوههیبی ئهنساری” ناوی ئهو هێرشهیه كهڕۆژی چوار شهممهی ڕابردوو، داعشهكان كردیانه سهر پێگه سهربازی و ئهمنییهكان میسر لهناوچهی سینادا.
لهپێگهیهكی تری داعشدا هاتووه: ” شهرهمولشهیخیش ئامانجێكی ترهو، هیچی كهمتر نیه له ئیلات و كۆمهڵگهكانی ئیسرائیل. چونكه شوێنی لهشفرۆشی و لانكهی كۆبوونهوهی خیانهتكارهكانه”.
بهپێی ڕاگهیهنرای پۆلیسی ئیسرائیل، لهدهشتێكی چۆڵدا پاشماوهی موشهكێكیان دۆزیوهتهوه، بۆردوومانهكهی داعش، نهبوهته هۆی هیچ زیانێكی گیانی و مادی لهئیسرائیلدا.
بهڵام سوپای ئیسرائیل وهك خۆئامادهكردن بۆ ههر ئهگهرێك، ڕێگهی خێرای باشوری ئیسرائیلی داخست كه بهشێكی بهتهنیشتی میسردا تێدهپهڕێت..
“ئهفیخای ئهدرعی” وتهبێژی سوپای ئیسرائیل، لهئهكاونتی خۆی لهتۆڕی كۆمهڵایهتی تویتهر ڕایگهیاند: ” ئهوهمان بۆ ڕوون بووهتهوه ئهو موشهكهی كهلهناوچهی ئهشكۆل كهوته خوارهوه، سهرچاوهكهی سینای میسر بووه”
4/7/2015